Crisi de l’occitanisme: ont ne sèm e cossí repartir?

Dorsièr de l’ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA (ANÒC) — julhet de 2018

Preparat per Ciril JOANIN, Fèbus ABELHÈR e Domergue SUMIEN.

Aqueste tèxt engatja sos tres autors e pas necessàriament totes los sòcis de l’ANÒC. Es destinat a la reflexion e la discussion.

Dorsièr · 24.07.2018

Introduccion

Despuèi un desenat d’annadas, l’occitanisme es en crisi. Non es la primièra crisi qu’atravèrsa: son istòria n’es pontuada. E mai es çò que caracteriza l’evolucion de l’occitanisme, e mai globalament de l’ensems de l’istòria occitana. Ara: analisem las causas de la crisi, cerquem de solucions e vejam coma redinamizar lo movement occitan.

Doas precisions abans de contunhar.

  • En acòrdi amb lo lingüista Georg Kremnitz, apelam occitanisme l’ensemble del movement de promocion de l’occitan del sègle XIX fins a uèi, en i inclusent las diferentas tendéncias e las diferentas manièras d’escriure l’occitan (grafia classica e grafia mistralenca entretant…).
  • Los exemples que citam dins aqueste dorsièr pretendon pas a l’exaustivitat. Avèm pas la pretension de far un catalòg complet de l’occitanisme. Fòrça personas, organizacions e activitats, que mençonam pas aicí, recebon tota nòstra admiracion e meritarián d’èsser citadas dins un estudi mai complet.
Mapa de l’occitan e del catalan amb lors dialèctes. La linha roja es lo limit d’Occitània (concepcion: Domergue Sumien).
1. Brèva istòria de l’occitanisme

1.1. La cultura occitana, una realitat mai anciana que l’occitanisme

Formada a partir de l’eiretatge cultural roman, la cultura occitana a pas esperat l’emergéncia de l’occitanisme per existir. L’Edat Mejana rima amb l’edat d’aur de la lenga occitana gràcias a l’influéncia dels trobadors qu’espandiguèron la poesia e las valors occitanas dins totas las corts d’Euròpa. La cultura occitana fa partida de las grandas civilizacions d’Euròpa e a illuminat aquela epòca. Puèi la lenga occitana conoguèt una primièra renaissença literària als sègles XVI e XVII amb lo barròc occitan.

Al sègle XIX, la literatura occitana conoguèt una segonda renaissença literària (dicha “romantica”), entamenada per un elèit intellectual que prenguèt consciéncia de l’originalitat culturala del pòble occitan, e que marquèt, amb Frederic Mistral e lo Felibritge, l’emergéncia de l’occitanisme modèrne. Al sieu torn, pendent lo sègle XX, l’occitanisme tanben conoguèt de periòdes d’acceleracion seguits de periòdes de crisi. Lo grand intellectual occitanista Robèrt Lafont a definit aqueles tres “tempses” d’acceleracion dins son libre Temps Tres (1991).

Frederic Mistral (1830-1914), grand escrivan occitan de Provença, Prèmi Nobel de literatura en 1904 e figura principala del Temps Un de l’occitanisme.

1.2. Los tres tempses de l’occitanisme

1.2.1. Lo Temps Un

Lo Temps Un (1860-1900) foguèt lo de l’expansion del Felibritge. La segonda renaissença occitana, encara inorganizada al principi del sègle XIX, finiguèt que s’estructurèt solidament a l’entorn del Felibritge, un movement literari partit de Provença en 1854 e que contribuiguèt a la dignificacion parciala de la lenga occitana.

L’autor mai emblematic d’aquel periòde fast, Frederic Mistral, venguèt lo primièr —e lo sol— escrivan en occitan a recebre un Prèmi Nobel de literatura, en 1904.

Mas a l’expansion del Felibritge succediguèt un long periòde de decadéncia pendent tot lo començament del sègle XX, amb una deriva passadista, e ansin se desconnectèt dels movements socials. Ça que la, certans occitanistas comencèron un gròs trabalh de fons, pauc conogut, per modernizar pacientament la cultura occitana.

1.2.2. Lo Temps Dos

Lo Temps Dos (1960-1975 aperaquí) foguèt l’expansion de l’occitanisme dich “classic”. A la liberacion, puèi durant la reconstruccion dels ans 1950, l’occitanisme subiguèt de prefondas mutacions que van menar a l’emergéncia d’una novèla gàrdia, rejovenida e portant las valors culturalas e umanas aqueridas dins la Resisténcia.

L’Institut d’Estudis Occitans (IEO), fondat en 1945, tenguèt un ròtle clau dins lo Temps Dos de l’occitanisme.

Es ansin qu’en 1945 d’occitanistas resistents fondèron l’Institut d’Estudis Occitans (IEO), que se fixèt coma objectiu de “desprovincializar” la cultura occitana. Per lo primièr còp, lo contèxt politic devenguèt mai favorable amb l’instauracion en 1951 de la lei Deixonne que reconoguèt oficialament l’existéncia de “lengas” de França.

L’occitanisme classic, ansin, faguèt coexistir la creacion literària, la volontat d’espandir l’usatge social de la lenga, l’expansion de la nòrma classica, los primièrs assages d’occitan estandard, l’explosion de la creacion literària e musicala en occitan e mai una politizacion interessanta.

Los carbonièrs de la Sala, en 1961 e 1962, menèron un dels primièrs movements socials del Temps Dos amb lo sosten de l’occitanisme politic naissent. La bandieròla es escricha en occitan: “Viva la solidaritat, nos daissarem pas tòrcer” (tr. en nòrma clas.)

Dins aquel periòde, l’occitanisme politic s’afirmèt francament amb los libres politics fòrça influents de Robèrt Lafont e de Francés Fontan. Los movements politics principals foguèron lo Partit Nacionalista Occitan (PNO), fondat en 1959 per Francés Fontan, e lo Comitat Occitan d’Estudis e d’Accion (COÈA), fondat en 1962 amb lo sosten de Robèrt Lafont. Foguèt tanben l’epòca de las primièras luchas socialas e ecologicas dont la mai emblematica foguèt aquela contra l’extension d’un camp militar en Larzac dins los ans 1970 sota l’eslogan “Gardarem lo Larzac”. Es en seguida d’aquelas luchas qu’espeliguèron de movements d’esquèrra coma Lucha Occitana e Volèm Viure al País que remplacèron lo COÈA.

Aquestas afichas revèlan l’influéncia sociala de l’occitanisme dins lo movement de defensa de Larzac. Foguèt un grand avanç del Temps Dos (dins la segonda aficha, notem la forma erronèa del nom del país, mal escrich Occitania en luòc de Occitània).

Los dos grands menaires del Temps Dos, Robèrt Lafont e Francés Fontan, èran pas totjorn d’acòrdi. Mas almens, totes dos faguèron emergir un occitanisme plen d’esperança e d’audàcia, amb una revendicacion politica que completava la revendicacion culturala.

Manifestacion de defensa de Larzac dins los ans 1970.

A partir de la fin dels ans 1970, l’occitanisme intrèt tornarmai dins una terribla crisi que s’esperlonguèt pendent los ans 1980. Capitèt pas a concretizar los espèrs socials e politics e venguèt de mai en mai resignat, passadista e localista. Mantes militants se laissèron enganar per las promessas electoralas del PS e de François Mitterrand, elegit en 1981.

Al meteis moment, l’IEO, qu’aviá ja patit de divisions entre culturalistas e partisans de l’accion politica dins los ans 1950 e 1960, subiguèt un novèl conflicte. Aquel còp, opausèt la tendéncia dicha “populista” al poder, menada per Ives Roqueta, e la tendéncia dicha “universitària” menada per Robèrt Lafont.

  • En 1976, la tendéncia “populista” impausèt que lo Conselh d’Estudis de l’IEO deviá inclure totes los membres de l’IEO. Fin finala, pendent las AG de l’IEO de 1980 e 1981, a Orlhac e Montalban, la tendéncia “populista” butèt la tendéncia “universitària” a quitar l’IEO.
  • Mentretant, sota l’influéncia dels “populistas”, la nòrma classica de la lenga occitana foguèt de mai en mai contestada e destabilizada amb de desenats de tendéncias, a partir de la fin dels ans 1970.
  • Lo despart forçat dels “universitaris” e de Lafont faguèt pèrdre a l’IEO una granda part de las activitats de recèrca scientifica e de normalizacion lingüistica (vejatz çai jos, seccion 2.2); se transferiguèron devèrs d’autres organismes dins los quals rescontrèron pas pro d’audiéncia.

La persisténcia dels conflictes entre occitanistas culturals e politics provoquèt de pertot de scissions e menèt certanas associacions devèrs l’inactivitat.

1.2.3. Lo Temps Tres

Lo Temps Tres (1990-2010 aperaquí) foguèt lo de la redinamizacion de l’occitanisme.

Robèrt Lafont, ja un dels principals intellectuals del Temps Dos, tanben capitèt a èsser lo principal conceptor e iniciaire del Temps Tres.

La Librariá Occitana de Lemòtges es un bèl exemple dels luòcs de cultura occitana que se desvolopan al mièg de las vilas, especialament despuèi lo Temps Tres (fòto: Le Populaire du Centre).

Dins los ans 1990 apareguèron de novèlas dinamicas amb los avances seguents:

  • de militants rejovenits;
  • d’assages de professionalizacion, en particular amb una premsa d’informacion (la Setmana, Aquò d’Aquí…) e amb de permanents fasent foncionar las associacions;
  • de festenals visibles e populars a l’entorn de la lenga occitana, amb de milièrs d’assistents regulars, lo pus massís en essent l’Estivada de Rodés;
  • una extension de las possibilitats d’ensenhament de l’occitan (public e associatiu);
  • una renovacion de la creacion musicala e literària;
Monument a la cultura occitana a Vielha, capitala de la Val d’Aran. Aran depend de la Generalitat de Catalonha e es lo sol territòri ont l’occitan es lenga oficiala.

De movements politics plus joves apareguèron. Foguèron benlèu instables e contradictòris, mas foguèron dinamics: Linha ImaginòtGardarem la Tèrra, Hartèra, Occitània Libertària, Paratge…

Demest eles, l’independentisme s’afirmèt amb de movements coma lo Corrent Revolucionari Occitan (CRÒC) —rebatejat Libertat—, la Republica Federala Occitana o Iniciativa per Occitània

Dins los ans 2000, las associacions culturalas e politicas capitèron enfin a s’unir per menar d’accions comunas en favor del desvolopament de la lenga occitana. Lo Collectiu “Anem Òc per la Lenga Occitana!”, coordenat per l’IEO, lo Felibritge, la FÈLCO e las Calandretas, organizèt a Carcassona, Besièrs e Tolosa de manifestacions que rassemblèron d’11 000 fins a 30 000 personas.

Afichas anonciant las grandas manifestacions per l’occitan de 2007 e 2012, organizadas per lo collectiu Anem Òc. Las manifestacions d’Anem Òc de 2005, 2007, 2009 e 2012 foguèron de grands succèsses del Temps Tres.
2. La crisi actuala de l’occitanisme (ans 2010…)

2.1 La fin del Temps Tres

Lo vam del Temps Tres permetèt encara qualques darrièrs avances importants al començament dels ans 2010. En 2012 en particular:

  • lo mèdia Jornalet apareguèt per afortir lo jornalisme en occitan sus Internet;
  • la manifestacion Anem Òc de Tolosa obtenguèt un recòrd de mai de 30 000 personas;
  • lo festenal occitan de l’Estivada de Rodés arribèt quasi a 100 000 assistents.
La manifestacion Anem Òc de Tolosa, en 2012, rassemblèt mai de 30 000 personas e foguèt un succès inegalat.

Malgrat aqueles darrièrs succèsses, lo principi dels ans 2010 a vist tanben, e sustot, la fin del Temps Tres de l’occitanisme. Lo primièr qu’o aja dich clarament es l’occitanista Terric Lausa dins de bèlas reflexions que publiquèt en 2016. En seguida, Domergue Sumien prepausèt qualques articles de fons dins Jornalet los 18 de genièr de 2016 e 22 de febrièr de 2016.

Ara donc, sèm tornarmai dins una crisi grèva caracterizada per:

  • una manca de fòrça dins la recuperacion sociala de la lenga occitana,
  • un envielhiment dels militants occitanistas,
  • una manca de joines,
  • una manca d’ambicion,
  • una eternizacion dels vièlhs esquèmas que foncionan pas,
  • una impossibilitat d’impausar un rapòrt de fòrça,
  • un pes feble dins l’opinion,
  • d’atacas creissentas contra l’ensenhament de l’occitan,
  • una feblesa fàcia a la reforma territoriala de 2015 qu’a afectat las regions occitanas,
  • un afebliment de certans festenals occitans (l’Estivada de Rodés perdèt sos organizaires occitanistas en 2016).

Autre indici grèu de la crisi: fòrça movements politics joves del Temps Tres son venguts pauc a cha pauc inactius durant los ans 2010 (Linha Imaginòt, Corrent Revolucionari Occitan —rebatejat Libertat—, Gardarem la Tèrra, Iniciativa per Occitània, Hartèra, Occitània Libertària, Paratge).

Aquesta nòva crisi met en evidéncia certans elements fòrça inquietants.

  • L’usatge social de l’occitan contunha de recular. L’occitanisme es incapable de compensar la pèrda dels locutors primaris (diches “naturals”) per una aumentacion sufisenta dels neolocutors. Es incapable de generalizar un ligam fegond entre las doas categorias de locutors, que sovent s’ignòran mutualament. Los locutors primaris son de mai en mai isolats, vièlhs e près de la desparicion, e pauc d’eles an consciéncia de la valor de lor lenga. Son mai que mai los neolocutors, tròp pauc nombroses, que s’interconnèctan per Internet e los rets socials e que pensan l’occitan coma una lenga modèrna.
  • Las manifestacions massissas per l’occitan, del labèl “Anem Òc”, pèrdon de fòrça e d’unitat, s’enfonzan dins las revendicacions timidas e ineficaças e obtenon pas de melhorament significatiu de l’usatge de l’occitan. La darrièra “granda” manifestacion a Montpelhièr en 2015 mostrèt l’envielhiment, la baissa dels militants, las divisions en capèlas e l’ultralocalisme de qualques dirigents occitanistas (sustot blocats dins de pichons interèsses lengadocians e bearneses de tèrme cort).
La darrièra manifestacion del collectiu Anem Òc, a Montpelhièr en 2015, foguèt onorabla mas mostrèt una baissa de la mobilizacion amb 15 000 personas al pus mai.
  • La sociolingüistica del conflicte, impulsada per Robèrt Lafont e qu’es la sciéncia mai adeqüata per salvar una lenga, rèsta escandalosament marginala dins la lingüistica occitana e dins las universitats d’Occitània (lo pauc de sociolingüistica universitària es quasi monopolizada per los estudis francofranceses). Se l’occitanisme a capitat a conscientizar parcialament una granda part d’Occitània e a faire desaparéisser progressivament la vergonha de parlar l’occitan, i a encara tròp de gents que revendican lo bilingüisme occitan-francés quand, en realitat, lo bilingüisme fa avançar lo francés e fa recular l’occitan. Son raras las associacions occitanas que menan d’activitats exclusivament en occitan. La màger part contunhan d’emplegar lo francés per peresa o per paur d’èstre acusadas de sectarisme.
  • L’ensenhament de l’occitan arriba pas de se desvolopar de manièra decisiva. Las escòlas occitanas Calandretas an d’implantacions regionalas inegalas (son presentas sustot en zòna gascona e lengadociana) e la granda majoritat de lors escolans (los calandrons) cèssan de parlar occitan quora ne sòrton. Pauc de calandrons alimentan los rengs dels occitanistas novèls. L’ensenhament public de l’occitan es de mai en mai menaçat per de supressions de mejans o de pòstes, per de liquidacions de sits bilingües, per una interdiccion de l’occitan dins certanas filièras e dins certans territòris, per un sabotatge frequent venent de la ierarquia…
  • Se fan encara sentir certans corrents occitanistas que son minimalistas, ineficaces e que mancan d’ambicion (e mai se parton d’una volontat sincèra de defendre l’occitan). Es lo cas del populisme antiuniversitari d’Ives Roqueta. Es tanben lo cas de la descentralizacion culturala de Fèlix-Marcèl Castanh e del movement Linha Imaginòt que creson ninòiament en una Occitània francesa, quand en realitat l’estat francés mòstra de mai en mai un mesprètz de l’occitan. Las pensadas d’Ives Roqueta e de Fèlix-Marcèl Castanh an engendrat una granda part dels blocatges actuals, simptomatics de la feblesa de l’occitanisme.
  • La nòrma classica de l’occitan es destabilizada, lo Conselh de la Lenga Occitana (CLO) es paralisat despuèi 2007, de nòvas “acadèmias” pullulan e accentuan lo desòrdre.

2.2. La destabilizacion de la nòrma lingüistica

D’efièch, retombam dins un localisme egoïsta, dins la fragilizacion d’una lenga normativa e dins una abséncia d’estrategia per l’ensemble d’Occitània.

L’exemple mai emblematic es l’arrestada forçada del Conselh de la Lenga Occitana (CLO) en 2007 a causa de pressions ostilas. Provenguèron de tensions creissentas, especialament amb l’Institut d’Estudis Occitans (IEO) e son president Dàvid Grosclaude.

L’IEO, e mai s’èra un dels cofondadors del CLO, temptèt de ne sortir en 2002 per fondar un organisme concurrent nommat Acadèmia Occitana; malgrat qualques temptativas d’acòrdi renovelat de collaboracion e de reconoissença mutuala, las negociacions abotiguèron pas a cap d’acòrdi.

Lo CLO aviá ben foncionat de 1996 a 2001. A causa de las pressions ostilas, subrevisquèt de 2002 fins a 2007. Publiquèt en 2007 la sintèsi de son trabalh normatiu, puèi intrèt en sòm forçat.

Dins aquel afar, Dàvid Grosclaude tenguèt un ròtle fòrça negatiu: en fragilizant lo CLO, fragilizèt tanben la codificacion de la lenga. Se pòt establir una filiacion ideologica entre Ives Roqueta e Dàvid Grosclaude.

  • A la fin del Temps Dos (entre 1975 e 1980 aperaquí), Ives Roqueta e la tendéncia “populista” de l’IEO avián ja destabilizat la nòrma classica dins lo quite IEO. D’efièch, a partir de la fin dels ans 1970, los “populistas” pensavan que la nòrma de l’occitan èra un atribut dels “universitaris” e multiplicavan volontàriament las publicacions que sortissián de la nòrma.
  • Identicament, a la fin del Temps Tres (de 2002 a 2007 aperaquí), Dàvid Grosclaude e la direccion de l’IEO exerciguèron una pression ostila contra lo CLO, arrestèron de lo sosténer e l’empachèron de foncionar serenament. Ansin Dàvid Grosclaude e sos seguidors renovelèron un discors “populista” de mesfisança contra los “universitaris”. E la difusion de la nòrma classica se fragilizèt tornarmai.

La nòrma de l’occitan, ara dins los ans 2010, es defenduda per tròp pauc d’institucions. Lo Conselh de la Lenga Occitana (CLO) rèsta la sola referéncia seriosa e mai s’es intrat en paralisi totala après 2007. L’antinormisme rèsta tròp present a causa:

  • de la manca de perspectivas per l’occitanisme,
  • de la manca d’ambicion per las foncions socialas de la lenga occitana (una lenga sens nòrma es una lenga sens ambicion sociala, una lenga de resignacion, limitada a un usatge subaltèrne),
  • de la fòrça d’inèrcia,
  • de la peresa intellectuala de certans dirigents occitanistas,
L’Acadèmia Occitana, lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana e l’Institut d’Estudis Araneses fan partida de las novèlas “acadèmias” que destabilizan lo trabalh anterior del Conselh de la Lenga Occitana.

2.3. La creacion artistica occitana, una istòria de rendètz-vos mancats

Las crisis cronicas de l’occitanisme s’explican pas solament per de factors extèrnes desfavorables, mas tanben, e mai subretot, per d’andicaps latents e d’errors estrategicas comesas e mai pendent los tempses d’acceleracion.

L’occitanisme a totjorn patit un retard e una mancança de mejans financièrs a totes los nivèls, resultant soventasfés de causidas azardosas de sa militància. Per esnobisme eleitista, l’occitanisme a sovent mancat lo sieu rendètz-vos amb lo pòble. Es demorat parcialament passadista, embarrat dins lo sovenir d’un passat gloriós, en retard sus la mòda e en defòra de la vida reala e de las preocupacions popularas.

Del temps que l’occitan èra encara parlat per carrièras, los occitanistas negligiguèron de collectar pro de registraments dels locutors primaris (diches “naturals”) per los poder difusar massissament dins las ràdios e ne far un supòrt pedagogic solid per l’ensenhament de l’occitan.

Claudi Martí, un cantaire emblematic de la “nòva cançon occitana” pendent lo Temps Dos, dins los ans 1970.

Dins los ans 1970, la “nòva cançon occitana”, e mai s’èra en plena dinamica creatritz, s’alonhèt del pòble e se marginalizèt en privilegiar lo fons a la forma. Coma o analisa ben lo musician Jiròni Picas, aquò menèt a la profusion de cançons occitanas engatjadas amb de tèxtes de qualitat, mas sovent penalizadas per un estil musical passadista e desconnectat de la mòda del moment (rock, pòp, disco, funk…), una abséncia crudèla d’estrategias comercialas e una qualitat pròpi mediòcra d’enregistrament e d’adobaments. Se laissèt clarament paréisser l’amatorisme dels creators e se condemnèt ansin la cançon occitana a l’anonimat e a la non-programacion dins las ràdios per de rasons d’estetica.

Dins los ans 1980, l’occitanisme non profechèt de la legalizacion e del desvolopament de las ràdios liuras per democratizar l’usatge de la lenga e la rendre accessibla e omnipresenta a l’aurelha del pòble d’Occitània tota, que foguèsse occitanofòn o non. Los occitanistas preferiguèron limitar la lenga al domeni escrich dins de cercles culturals, literaris e eleitistas. Ça que la, faguèron excepcion qualques ràdios occitanistas localas coma Ràdio País, Ràdio Albigés, Ràdio Occitània e Ràdio Lenga d’Òc.

FMR foguèt una de las nòvas ràdios liuras que se desvolopèron dins los ans 1980. L’occitanisme s’implantèt pas pro dins aquel movement de societat, malgrat qualques excepcions amb de ràdios occitanistas localas.

L’expansionisme cultural del francés en Occitània, ja favorizat per la pression del jacobinisme, es estat facilitat per l’incúria del movement occitanista dont la presa de consciéncia dins los ans 1990 èra tròp tardiva. Mentre que la cançon occitana èra enfin a se metre en fasa amb la modernitat e a prepausar una produccion qualitosa, l’audiovisual aviá ja despassat las ràdios, devengudas dementre professionalas e amb una programacion ara monopolizada per los grops franceses e subretot angloamericans.

Ara, la creativitat en occitan s’alentís. La literatura a de mens en mens d’escrivans novèls e joves, benlèu perque los joves mestrejan mens ben l’expression qualitosa en occitan. La diversificacion dels estils de la musica es incompleta. Avèm aquerit en occitan, tròp tardivament, de rap, de jazz e, encara pus tardivament, de punk, de black metal e un pauqueton d’elèctro. I a pas encara de grops gotics, ni d’R’n’B, ni de dubstep en occitan. E mai, la creacion existenta, levat de raras excepcions, manca singularament d’imaginacion en se limitant encara tròp sovent a la repilhada de cançons popularas recurrentas, e rarament a de tèxtes novèls.

2.4. Un contèxt politic totjorn mai desfavorable

Las autoritats fan pas çò que devon per salvar l’occitan.

2.4.1. En Aran

En Aran, territòri de lenga occitana dependent de Catalonha, malgrat los estatuts e las leis novèlas, l’usatge de l’occitan baissa dramaticament davant l’espanhòl a causa d’una politica lingüistica locala qu’es pas pro exigenta per l’occitan (la migracion creissenta dels castelhans qu’i crompan de residéncias segondàrias es un autre factor, saique). Es principalament çò qu’explica lo succès electoral del partit Ciutadans a las darrièras eleccions en Catalonha en decembre de 2017, en fasent d’Aran un bastion de l’unionisme espanhòl.

Dins las darrièras eleccions autonomicas en Catalonha, l’11 de decembre de 2017, Aran foguèt un dels rars territòris dins los quals lo partit unionista espanhòl Ciutadans obtenguèt la majoritat (imatge: AFP).

2.4.2. Dins las Valadas

Dins las Valadas Occitanas (que dependon de Piemont e Ligúria), malgrat un occitanisme meritòri, l’occitan se parla mens fàcia a l’italian.

2.4.3. A Mónegue

A Mónegue, i a pas ges de politica favorabla a l’occitan. En 1976, lo Principat de Mónegue rendèt obligatòri l’ensenhament del ligur monegasc a l’escòla primària publica, puèi privada en 1988, mas a pas res fach per salvar l’occitan.

2.4.4. En Occitània Granda, dins l’estat francés

En Occitània Granda —dins la partida d’Occitània que depend de l’estat francés—, lo revelh de las consciéncias es mai complicat.

  • Occitània es quasi entièrament enclavada dins un estat francés ultracentralizat. França s’isola de l’idèa europèa de pluralisme lingüistic. Ansin, la màger part d’Occitània ne sofrís fòrça e es dins una situacion geopolitica pièger. E essent empresonada dins l’estat francés, Occitània subís lo clientelisme parisenc d’un grand nombre de mèdias, de politicians o de foncionaris. Lo pòble d’Occitània, que subís la fòrta sasida del nacionalisme francés, ignòra los desavantatges de viure dins aquel sistèma.
  • En mai d’aquò, los poders publics son de mai en mai ostils coma o podèm veire amb las agressions creissentas contra l’ensenhament de l’occitan e dins las promessas escarnidas sota Sarkozy, Hollande e Macron.
  • La situacion electorala testimònia de l’expansion del chauvinisme supremacista francés. Dins son comunicat del 9 d’abril de 2018, l’ANÒC denonciava lo perilh que representa l’extrèma drecha per Occitània. D’efièch, de regions occitanas entièras son devengudas de “tèrras promesas” per l’extrèma drecha. Ansin, despuèi los ans 1990, Provença es un bastion del Front Nacional o Rassemblament Nacional (FN o RN). Lo meteis partit d’extrèma drecha ultrajacobin se desvolopa ara en Lengadòc qu’èra tradicionalament d’esquèrra. Al costat dels resultats electorals creissents de l’FN, tanben espelisson, dins Occitània tota, de mai en mai de gropusculs de drecha radicala (identitaris, Accion Francesa, Bastion Social, etc.).
L’implantacion de l’extrèma drecha francesa, amb son chauvinisme francés extrèm, es una catastròfa morala qu’illustra l’alienacion e la despossession culturala de las populacions occitanas.
  • Al costat de la pression del chauvinisme francés existisson una multitud de movements regionalistas antioccitans, soventasfés son sostenguts financièrament per los poders locals e afiliats als partits parisencs.
  1. En region Provença-Alps-Còsta d’Azur, lo novèl conselh regional elegit en 2015 e presidit per Cristian Estrosi, puèi per Renaud Muselier, a aderit al discors propagandista d’una oficina pseudoprovençalista que promòu lo secessionisme lingüistic antioccitan (çò es: pretend que lo provençal fariá pas partida de l’occitan). En consequéncia, la region a demenit de 35 000 èuros las subvencions a las escòlas occitanas Calandretas de Provença, tot en finançant per mai d’un milion d’èuros un Observatòri de la Lenga Provençala, estructura inutila que sièrv de centre de propaganda antioccitana. Mai recentament, lo 29 de març de 2018, d’elegits locals, encara influenciats per la mesma oficina, an depausat una proposicion de lei “relativa a la reconoissença de la lenga provençala coma lenga de França”, doncas distinta de l’occitan. Aquel pseudoprovençalisme, ça que la, rèsta pus feble que l’occitanisme unitari provençal, que contunha de garentir l’essencial de la creacion e dels corses d’occitan en Provença.
  2. En Gasconha tanben, lo secessionisme lingüistic antioccitan demòra actiu, obten de còps de subvencions localas mas, per astre, a pas pogut arrestar lo pes pus important de l’occitanisme gascon que contunha de recebre las subvencions mai importantas.
  • L’adopcion del nom “Occitània” per la novèla Region de Tolosa, eissida de la fusion de Lengadòc-Rosselhon e Miègjorn-Pirenèus, pausa de dificultats ineditas. Amb lo sosten de Caròla Delga, presidenta de la nòva region despuèi 2015, an popularizat lo nom d’“Occitània” dins l’administracion e los mèdias, en lo fasent confondre amb la sola Region de Tolosa; mas aquò a causat una fractura durabla dins lo mitan occitanista, entre partisans e opausants del nom.
Una aficha que sosten la novèla Region de Tolosa, apelada abusivament “region Occitània” e mai se conten solament un tèrç de l’Occitània reala.

La situacion d’Occitània tota es comparabla en dimension e en diversitat a aquela dels Païses Catalans. Occitània e los Païses Catalans forman doas nacions que serián d’estats de talha mejana en temps normal, mas que las alèas de l’istòria an estraçadas en mantes estats. Aquelas doas nacions an tanben en comun d’aver caduna una entitat administrativa espandida solament sus una part de lors territòris nacionals: la region dicha “Occitània” e la Generalitat de “Catalonha”. Mas, al contrari de la Generalitat de “Catalonha”, la region dicha “Occitània” representa una part minoritària (un tèrç) del territòri nacional occitan e a pas de fòrta identitat que pòsca portar lo drapèl del pòble minorizat. Aquela region utiliza exclusivament lo francés e a pas lo nivèl d’autonomia de Catalonha.

3. Crisi de l’occitanisme: problèmas e solucions

3.1. Passivitat, minimalisme e divisions, los mals endemics de l’occitanisme

L’occitanisme patís quatre mals cronics que l’empedisson d’avançar:

  • la passivitat de certans militants,
  • la tendéncia minimalista persistenta,
  • las divisions constantas en clans inconciliables,
  • e la manca de transmission del saber occitanista entre generacions.

3.1.1. La passivitat

La passivitat e l’apatia se senton al nivèl politic. I a tròp pauc d’elegits occitanistas e mai se n’i a de granda valor: son rars e pesan tròp pauc sus la vida publica. La question occitana s’impausa pas dins los debats e rèsta marginala. La mobilizacion sus lo terren es quasi inexistenta, levat de manifestacions ultralocalizadas que rassemblan rarament mai d’un desenat de militants. I a pas agut de mobilizacion massissa per sosténer lo procès de liberacion de Catalonha e Aran, ni per defendre l’usatge de l’occitan dins los mèdias, ni per empachar la confiscacion del nom d’Occitània al profièch de la sola Region de Tolosa, o d’autras causas que nos pertòcan totes. La populacion d’Occitània se mòstra mai activa dins de combats retrograds que per la cultura occitana. Los movements politics occitanistas arriban pas de difusar un programa politic ausible, comprensible e entosiasta. Certans grops d’occitanistas oblidan completament los ensenhaments dels grands intellectuals de l’occitanisme coma Frederic Mistral, Robèrt Lafont e Francés Fontan.

3.1.2. Lo minimalisme

Los objectius de fòrça movements occitanistas se son revelats minimals e improductius. Luchar per l’Ofici Public de la Lenga Occitana (l’ÒPLO), per qualques escòlas Calandretas de mai, per qualques pòstes de professors d’occitan, per la Carta Europèa de las Lengas Minoritàrias, son d’objectius bons en se, mas son fòrça tròp limitats e sufison pas per salvar la lenga.

Aficha que revendica per las doas Calandretas del Naut Léger de finançaments publics perennes per manténer d’emplecs ajudats, un estatut per las escòlas bilingüas e una lei per l’occitan. Son d’objectius legitims, mas sufison pas per salvar la lenga.

3.1.3. Las divisions

Las divisions constituisson lo problèma mai grèu de l’occitanisme e se retròban de pertot sota divèrsas formas.

  • “Culturalistas” contra “politics”: es la division mai recurrenta del movement occitan. Los culturalistas constituisson la mai gròssa part dels militants occitanistas e persistisson a creire que la lenga se salvarà sustot per l’escòla e per una politica de l’estat que ven pas jamai. D’unes son incapables de capir qu’una lenga se salva per la practica dins las familhas, entre las generacions e en creant de nuclèus de parlants actius: aquelas mesuras essencialas, l’escòla e l’estat las pòdon seguir e acompanhar mas las remplaçan jamai. L’illusion d’una solucion estatala e la dependéncia a las subvencions publicas explican l’extrèm afrejolitge del mitan culturalista tocant la politizacion de l’occitanisme. Aquel afrejolitge pòt menar a una caça de las mascas, coma aquò s’es vist quora l’IEO refusèt de sosténer la creacion del Collectiu Occitan sota pretèxt que rassemblava sens distincion d’associacions culturalas e de partits politics. O quora una branca locala, encara de l’IEO, refusèt de renovar l’adesion d’un sòci per delicte d’opinion independentista. Dins mantes cases, los culturalistas occitanistas se pòdon mostrar mai repressius que los jacobins contra los nacionalistas occitans. E aquò los empedís pas, de còps que i a, de menar d’accions comunas amb de partits politics jacobins o e mai d’organizacions politicas regionalistas antioccitanas.
Aficha de la manifestacion per l’occitan a la television, organizada pel “Collectiu Occitan”. L’IEO a reprochat al Collectiu de “confondre lo ròtle de las associacions culturalas e aquel dels partits politics” (imatge: Occitanie Tribune).
  • “Legalistas” contra “independentistas”.
  1. Entre los partisans d’un occitanisme politic demòra una fòssa entre los independentistas, que representan la tendéncia maximalista, e los regionalistas, favorables al mantenement de l’unitat de l’estat francés e que defendon doncas una vision minimalista. Aquela division empedís soventasfés los partits politics occitanistas de trabalhar amassa e de crear una lista electorala comuna pendent las eleccions localas.
  2. Una excepcion notabla e efemèra foguèt la reüssida del Manifèst Occitanista. Rassemblèt dins una meteissa etiqueta electorala —apelada « Bastir »— lo Partit de la Nacion Occitana (PNO) e lo Partit Occitan (PÒC). Foncionèt per las eleccions municipalas de 2014. Aquela unitat constituiguèt una excepcion notabla a las divisions. Malaürosament arrestèt de foncionar per de rasons mal conogudas.
  3. L’exemple mai simptomatic d’aquel minimalisme occitanista en politica es l’actitud de certans activistas del PÒC que revendican —amb rason— l’independéncia per Catalonha, mas que demandan sonque l’autonomia per Occitània e que refusan de considerar l’independentisme occitan coma un corrent legitim.
  • “Nacionalistas” contra “antinacionalistas”: los occitanistas son tanben devesits sus la definicion d’Occitània: per d’unes es una nacion minorizada, per d’autres la nacion occitana existís pas. Mantes occitanistas son encara banhats dins l’ideologia jacobina que confond los concèptes de “nacion” e d’“estat”.
Aquela bandieròla de la manifestacion Anem Òc, a Montpelhièr en 2015, pretend qu’Occitània seriá pas una nacion: aquela posicion fòrça ninòia empacha d’analisar la dominacion francesa e esperlonga la somission dels occitans.
  • Los “pròregion-Occitània” contra los “antiregion-Occitània”: coma o avèm dich precedentament, la novèla Region de Tolosa, dicha “Occitània”, a creat una division de mai entre los militants occitanistas.
  1. Dins la reforma territoriala de la còla Valls-Hollande, despuèi 2015, las minoritats etnolingüisticas son negadas e pauc visiblas. La creacion de la Region de Tolosa, dicha “Occitània”, ven benlèu d’una volontat de frenar la consciéncia de l’Occitània reala qu’es ben pus granda, e mai s’es d’en primièr motivada per de consideracions tecnocraticas e financièras, coma o aviá denonciat l’ANÒC dins son comunicat del 14 de junh de 2016.
  2. Es bensai la division occitanista pièger entre totas, que despassa totes los clivatges mençonats çai sus. Dins cadun dels dos clans (prò- e antiregion “Occitània”) se retròban tant de culturalistas coma de politics, tant d’autonomistas coma d’independentistas, tant de nacionalistas coma d’antinacionalistas. 
  3. Es de crénher qu’aquela nòva division serà fatala a l’occitanisme. Ne podèm jutjar per la violéncia dels escambis entre los “antis” e los “prò-region Occitània”. Los “antis” venon generalament de las regions occitanas en defòra d’aquela de Tolosa e que se senton excluses e traïts. Los “prò-region Occitània”, en responsa, repròchan als primièrs, amb fòrça mesprètz e marrida fe, d’aver pas fach pro per popularizar lo nom d’Occitània dins las lors regions (çò es, dins las regions occitanas en defòra de la region de Tolosa). 
  4. Per consequéncia, una granda part dels occitanistas, sovent de la vièlha gàrdia, se son convertits al regionalisme lengadocian, e mai se demòran un molon de lengadocians opausats a la region dicha “Occitània”; e mai tanben s’una part d’aquela region es gascona e provençala e se s’i compta de partisans gascons e provençals. Aqueles neoregionalistas lengadocians an abandonats los occitanistas d’alhors que se retròban solets fàcia als secessionistas lingüistics antioccitans (valent a dire, fàcia a las oficinas que pretendon que lo gascon o lo provençal serián pas d’occitan). Per lo solet plaser de veire lo nom “Occitània” escrich sus de mapas, e mai s’es sus un territòri reduch, d’unes ne son arribats a rebutar lo principi consensual d’unitat d’Occitània en l’assimilant escandalosament al pangermanisme e al nazisme.

3.2. Las derivas tecnocraticas d’una certana frenja de l’occitanisme

Dins certans cases, los conflictes contraproductius entre actors de l’occitanisme se pòdon explicar per las multiplas derivas tecnocraticas d’un certan mitan occitanista estacat a las subvencions publicas e a sas prerogativas abusivas.

Es lo cas del Centre de Formacion Professional Occitan de Miègjorn-Pirenèus (CFPO-MP). Los trabalhadors d’aquela associacion, al servici de la transmission de la lenga e de la cultura occitanas, son en cauma de trabalh. D’efièch, la direccion de la ret de las Calandretas, presenta al conselh d’administracion de l’associacion, refusa categoricament qu’aquela venga una estructura cooperativa independenta de las Calandretas. Los sièis emplegats del CFPO-MP volián èstre mai reconoguts coma actors responsables e coma professionals respectats. En luòc de cercar una solucion de sortida de conflicte, e malgrat una temptativa de mediacion menada per la Region de Tolosa (dicha “Occitània”), los dirigents de la ret de las Calandretas an preferit menar una sèria d’accions arbitràrias e dobtosas per fin d’arribar al poiriment de la situacion (los dirigents de las Calandretas, ansin, son estacats a lors privilègis e a una volontat de contrarotlar los rets e de monopolizar l’ensenhament de l’occitan). Fàcia a las revendicacions dels sièis emplegats, los dirigents an reagit amb mesprètz e ostilitat, en refusant tot dialòg possible, en fasent pròva d’una totala opacitat dins la comunicacion e en menant divèrsas pressions al limit de la legalitat. En evacuant recentament lo local administratiu sens prevenir degun, an obtengut la liquidacion programada del CFPO-MP qu’èra fin finala lor soleta motivacion. Aquela actitud a agut de consequéncias nefastas per l’ensenhament de l’occitan.

Aficha de la mobilizacion per salvar lo CFPO-MP. La longa cauma de trabalh dels sieus sièis emplegats aurà pas empedit la liquidacion de l’estructura, programada per la direccion de la ret de las Calandretas.

Un autre exemple d’aquela mena es la recenta decision deplorabla de l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO) de suprimir l’ajuda financièra a la societat Vistedit que publica lo jornal de lenga occitana la Setmana. L’ÒPLO s’èra creat a l’eissida d’una cauma de la fam mediatizada per lo promotor de Vistedit, Dàvid Grosclaude: aquel d’aquí qu’aviá suscitat tota una èrsa de sosten dins l’ensems del mitan occitanista sota l’eslogan “N’i a pro d’èsser mespresats”. L’ÒPLO suscitava un immens espèr pertocant l’avenir de l’occitan. L’ÒPLO èra destinat a inventar una politica lingüistica novèla per l’occitan e a èstre una aisina extraordinària per la transmission de la lenga. Mas ara, l’ÒPLO es vengut un organisme tecnocratic de mai, dirigit per d’aparachics qu’an pas de contrapoder davant eles. Utilizan l’arma de l’argent public coma mejan de pression. E a aquela escasença decidisson, sens concertacion e en nom de la racionalizacion, de faire morir lo solet setmanièr e las soletas revistas per mainatges en occitan. Aquò privarà los enfants e escolans de lecturas en lenga occitana e afeblirà mai la preséncia de l’occitan dins los mèdias fàcia a la preeminéncia del francés.

Dàvid Grosclaude faguèt coratjosament una cauma de la fam per obténer la creacion de l’Ofici Public de la Lenga Occitana (ÒPLO) que pasmens, ara, decep fòrça mond per son accion contestabla.

3.3. L’impossibla unitat dels occitanistas?

L’ANÒC, qu’èra fondada sus l’escomesa de rassemblar totes los actors de l’occitanisme politic, darrièr un projècte comun de conscientizacion de la populacion d’Occitània tota, a pas capitat a véncer la passivitat e las divisions que caracterizan tant l’occitanisme.

Voliá èstre un movement transversal e dobèrt als occitanistas de totas las tendéncias, e doncas incitar los occitanistas a metre de costat los conflictes personals que los estraçan.

Mas las divisions son demoradas mai fòrtas que la volontat de trabalhar amassa. La disqualificacion de l’adversari mai fòrta que lo desir de cercar amb el un lengatge comun. Lo localisme estequit e la manca de solidaritat entre los occitanistas de diferentas regions persistisson e fan de devastacions. Los occitanistas despensan mai d’energia a se batre entre eles qu’a agir en favor de l’occitan.

Un dels primièrs grafismes de l’Assemblada Nacionala Occitana (ANÒC).

3.4. Quinas solucions per l’avenir?

3.4.1. D’elements actuals per esperar

L’occitanisme contunha d’aver de ressorsas e d’òbras interessantas, mas las fòrças negativas de l’inèrcia, del minimalisme e de la somission volontària a París, uèi encara, empachan de crear la dinamica necessària per assegurar la subrevida de l’occitan.

Mantes ponches positius permeton encara d’esperar un avenir melhor e una nòva renaissença occitana.

  • La perennizacion d’un espaci de comunicacion en occitan sus Internet. Remplaça pas la practica orala declinanta de l’occitan, de segur, mai ajuda a manténer una esfèra de la practica en occitan e connècta melhor los partisans de la lenga.
  • La volontat de consolidar l’oficialitat de la lenga occitana en Aran e dins lo Principat de Catalonha, amb divèrses estatuts e divèrsas leis renovadas.
  • Una creativitat musicala que contunha en occitan e qu’abraça d’estils de mai en mai divèrses.
  • L’acceptacion dels concèptes de “lenga occitana” e d’“Occitània”, especialament en Provença… Quasi degun los contèsta pas pus dins l’opinion publica (en defòra de qualques grops marginals).

3.4.2. Suggestions per sortir de la crisi e bastir un futur Temps Quatre de l’occitanisme

Per sortir de la crisi, per anticipar un Temps Quatre, los occitanistas devon despassar los obstacles actuals e crear una dinamica completament nòva. Aquela dinamica nòva passarà per una rompedura radicala amb las abituds e la mentalitat de çò qu’es convengut d’apelar la vièlha gàrdia occitanista. Aquò supausa las avancaçadas seguentas.

  • Una cèrca de connexion permanenta entre l’occitanisme e las preocupacions socialas de la populacion occitana. Es un principi màger ensenhat per Robèrt Lafont, que permetèt de bèls succèsses per l’occitanisme pendent lo Temps Dos dels ans 1960-1970. Lo Temps Tres conoguèt un succès mai cultural que politic de l’occitanisme. Desenant, trabalhem per que lo futur Temps Quatre veja la reüssida d’un occitanisme tan social coma politic e cultural.
  • L’installacion d’un rapòrt de fòrça per aver un impacte duradís sus l’opinion publica e sus la vida sociala. Significa que caldrà assumir la nocion sociolingüistica de conflicte qu’opausa la lenga menaçada (l’occitan) e la lenga dominanta (francés, italian o espanhòl). E doncas qu’es dins un conflicte que l’occitan retrobarà son usatge.
  • L’usatge de la lenga dins de familhas, de generacion en generacion, en organizant aquelas familhas dins de nuclèus de parlants actius. Los nuclèus de parlants podòn èsser de vesinanças o de rets. Es solament amb de parlants concrets que podèm estendre puèi l’occitan a l’escòla, dins la vida publica e dins los mèdias. Aital o an ensenhat los grands sociolingüistas Robèrt Lafont (“Pour retrousser la diglossie”, 1984) e Joshua Fishman (Reversing Language Shift, 1991) (vejatz la bibliografia a la fin d’aqueste document).
  • La transmission del saber occitanista a las generacions novèlas de militants, amb la formacion e la promocion constanta dels joines.
  • Una creacion pus divèrsa e pus audaciosa en lenga occitana (musica, literatura, bedé, cinèma…), dins totes los estils populars, sens restriccion.
  • Una lenga occitana accessibla a de milions de gents, gràcias a una varietat estandard clara, amb una nòrma univòca, aplicada e respectada per totes (que pòt integrar de variacions regionalas moderadas). Es una condicion per l’expansion de tota lenga modèrna. Per reüssir aquel objectiu, una de las condicions tecnicas es de restaurar la nòrma classica de l’occitan, tala coma l’an definida Loís Alibèrt, Robèrt Lafont, Pèire Bèc e lo Conselh de la Lenga Occitana (CLO).
  • La solidaritat d’organizacion entre los occitanistas de totas las regions, amb una volontat reala de s’implantar pertot dins lo país.
  • La politizacion de la question occitana en tèrmes de nacion, de liberacion nacionala. Lo primièr responsable de la baissa de l’occitan, es ben l’estat francés que veïcula una ideologia nacionalista francesa, amb una lenga unica al servici d’una nacion unica. Lo salvament de l’occitan passa per una rompedura radicala amb l’ideologia nacionalista francesa. L’occitan pòt pas subreviure “en França”. Un independentisme occitan, dobèrt e tolerant, sens chauvinisme e d’inspiracion catalana, deven necessari per reïnstallar la legitimitat ideologica e sociala de nòstra lenga.
  • L’exigéncia de qualitat dins la produccion culturala en occitan.
  1. Nòstra musica, nòstra literatura, nòstre jornalisme e nòstra edicion devon aténher las nòrmas de qualitat internacionalas que caracterizan las grandas lengas de comunicacion.
  2. Los mèdias occitans del futur deuràn desvolopar una informacion liada als centres d’interès autocentrats de nòstre país occitan (e non pas als centres d’interès de París, Roma o Madrid…).
  3. Tanben los mèdias e editors deuràn garentir una lenga occitana qualitosa, exemplara e normativa.
  4. Totun se compren que los mèdias occitanistas utilizen tanben, de còps, las lengas dominantas (francés, italian e espanhòl) per de rasons estrategicas.
  • L’exigéncia de rigor dins los estudis scientifics sus la lenga e la cultura occitanas. Ja tenèm de cercaires e d’institucions que van dins aquel sens: per exemple los lingüistas Georg Kremnitz, Aitor Carrera e Joan Pèire Chambon e mai l’Associacion Internacionala d’Estudis Occitans (AIEO), cofondada per Robèrt Lafont. Dins un futur Temps Quatre, serà indispensable de saber evitar los trabalhs pseudoscientifics (que pullulan encara tròp dins l’occitanisme actual). Serà un grand avanç quand aurem reconciliat los occitanistas “universitaris” amb los occitanistas “militants”.

3.5. Las proposicions de l’ANÒC

La situacion de crisi actuala de l’occitanisme rend impossibla tota union dels occitanistas darrièr una accion comuna. Per tant, l’ANÒC a causit de cambiar son estrategia per complir lo sieu objectiu de conscientizacion de la populacion d’Occitània.

L’ANÒC, ansin, a cessat provisòriament de voler foncionar coma un rassemblament de massa, sens ne pèrdre l’espèr a tèrme long: que se reorienta devèrs una foncion de centre de ressorsas al servici d’informacions e de reflexions sus la question occitana. Malgrat la crisi de l’occitanisme, fòrça personas se pausan de questions sus la cultura occitana e an de mal de trobar de responsas detalhadas e coerentas sus Internet. Lo centre de ressorsas de l’ANÒC permetrà de lor donar d’informacions e d’idèas, tant sus la question occitana coma sus totas las questions de societat e preocupacions quotidianas en general, dins una optica occitanista.

L’ANÒC tanben a cessat de comptar amb una unificacion ipotetica dels occitanistas, totun ja conscientizats. La siá comunicacion serà dirigida subretot devèrs la rèsta de la populacion que viu en defòra del movement occitanista.

L’ANÒC sostendrà totes los projèctes e organizacions que sián en favor de la lenga e la cultura occitanas. Per aquò faire, va crear una plataforma informativa e de sosten per totes los projèctes occitanistas (la Plataforma ÒC.com). Prevei tanben de crear una caissa solidària per ajudar financièrament tot projècte o organizacion occitanista en dificultat. Prepausarà e preconizarà tot mejan de finançament alternatiu e independent per dependre pas pus de las subvencions publicas.

Pichona bibliografia

L’Estraceta [l’Estrasseta] [ligam] > Un jornal en linha que participa a la reflexion sus la crisi de l’occitanisme.

FISHMAN, Joshua, 1991, Reversing language shift: theoretical and empirical foundations of assistance to threatened languages, Clevedon: Multilingual Matters > Un dels principals trabalhs en sociolingüistica que donan de pistas per revitalizar una lenga menaçada.

LAFONT, Robèrt, 1979, Nani monsur, coll. Documents n° 6, Valdariás: Vent Terral > Un libre fòrça clarvesent que denóncia e explica la crisi naissenta de l’occitanisme a la fin del Temps Dos. Fòrça analisis rèstan pertinentas per comprene la novèla crisi dels ans 2010.

LAFONT, Robèrt, 1984, “Pour retrousser la diglossie”, Lengas 15 [reeditat dins: Lafont Robèrt, 1997, Quarante ans de sociolinguistique à la périphérie, coll. Sociolinguistique, París: L’Harmattan, p. 91-122] > Un dels principals trabalhs en sociolingüistica que donan de pistas per revitalizar l’occitan e per lo sortir de son estat de lenga menaçada.

LAFONT, Robèrt, 1991, Temps Tres, coll. Internacional, Perpinhan: Trabucaire > Es l’obratge principal que faguèt l’analisi dels tres tempses de l’occitanisme e que preparèt los Temps Tres dels ans 1990-2000.

Marcha, plataforma de la societat civila occitana [ligam] > Un blòg que participa a la reflexion sus la crisi de l’occitanisme.

Mort et résurrection de Monsieur Occitanisme, 1989, dorsièr de la revista Amiras, nº 20, Ais de Provença: Obradors/Edisud > Aquel recuèlh d’articles analisèt la crisi de l’occitanisme dels ans 1980 e preparèt lo Temps Tres de l’occitanisme dels ans 1990 e 2000.

SIBÉ, Alan, 2017 (s.d.), Occitanisme politic: rompeduras, autoedicion (de comandar a: Alan Sibé, 7 Carrèra deu Pic de Mieidia, 65200 Banhèras de Bigòrra; 20 + 8,85 èuros per l’estat francés; 20 + 13,75 èuros per d’estats vesins) > Un libre recent que cèrca de solucions a la crisi de l’occitanisme, amb de ponches de vista que son de còps pròches e de còps diferents dels nòstres. Blòg d’Alan Sibé: Artigaladas [ligam].

SUMIEN, Domergue, 2016 a, “L’occitanisme es en crisi”, Jornalet, 18.1.2016 [ligam] > Es lo primièr article que, en fasent seguida a las primièras pensadas de Terric Lausa, parla en detalh de la fin del Temps Tres e de la presenta crisi de l’occitanisme. D’extraches d’aquel article son represes e adaptats dins lo present dorsièr.

SUMIEN, Domergue, 2016 b, “Sortam de la crisi e preparem lo Temps Quatre de l’occitanisme”, Jornalet, 22.2.2016 [ligam] > D’extraches d’aquel article son represes e adaptats dins lo present dorsièr. Se’n tròba tanben una autra version, mens ben editada, dins la Setmana del 19.2.2016.

SUMIEN, Domergue, 2017, “La recèrca fàcia a un novèl frenèsi occitan de planificacion lingüistica (2004-2014)” [ligam] [dins: CARRERA, Aitor, & GRIFOLL, Isabel, 2017, Occitània en Catalonha, de tempses novèls, de novèlas perspectivas; actes de l’11n Congrès de l’Associacion Internacionala d’Estudis Occitans, Lhèida: Generalitat de Catalonha / Deputacion de Lhèida / Institut d’Estudis Ilerdencs, p. 365-376] > Analisi sociolingüistica de la destabilizacion de la nòrma classica, del sòm forçat del Conselh de la Lenga Occitana (CLO) e de la multiplicacion de las “acadèmias”.

***

Units per Occitània

***


ASSEMBLADA NACIONALA OCCITANA

13090 AIS DE PROVENÇA

www.assemblada.org

info@assemblada.org

+33 6 46 62 74 93

Daissar un comentari

Vòstra adreça de messatjariá serà pas publicada. Los camps obligatòris son indicats amb *